മസ്തിഷ്കത്തിലെ ഭാഷ-masthishkathile-bhasha

മനുഷ്യന്റെ വൈജ്ഞാനികവും സാമൂഹികവുമായ അസ്തിത്വത്തിന്റെ ആണിക്കല്ലാണ് ഭാഷ. ആശയവിനിമയത്തിനുള്ള ഒരു മാധ്യമം എന്നതിലുപരി, യാഥാർത്ഥ്യത്തെ നാം മനസ്സിലാക്കുകയും ചിന്തകളെ രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രിസം കൂടിയാണത്. ഭാഷയും മസ്തിഷ്കവും തമ്മിലുള്ള ഈ അഭേദ്യമായ ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനമാണ് ന്യൂറോലിംഗ്വിസ്റ്റിക്സ് (Neurolinguistics) അഥവാ ഭാഷാ നാഡീശാസ്ത്രം. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പോൾ ബ്രോക്ക, കാൾ വെർണിക്ക തുടങ്ങിയ ശാസ്ത്രജ്ഞർ നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ മുതൽ ഇന്ന് ഫംഗ്ഷണൽ മാഗ്നെറ്റിക് റെസൊണൻസ് ഇമേജിംഗ് (fMRI) പോലുള്ള നൂതന സാങ്കേതികവിദ്യകൾ വരെയുള്ള കണ്ടെത്തലുകൾ ഈ രംഗത്ത് വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഭാഷയുടെ നാഡീപരമായ അടിത്തറ, ഭാഷാ ആർജ്ജനവും പഠനവും പ്രധാന ഭാഷാ സിദ്ധാന്തങ്ങൾ, ബഹുഭാഷാത്വം മസ്തിഷ്കത്തിലുണ്ടാക്കുന്ന സ്വാധീനം, ഭാഷാപരമായ വൈകല്യങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ ആഴത്തിലുള്ള പഠനങ്ങൾ ഇനിയു ഉണ്ടാവേണ്ടതുണ്ട്.

ഭാഷയും മസ്തിഷ്കവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാല പഠനങ്ങൾക്ക് അടിത്തറയിട്ടത് മസ്തിഷ്കത്തിന് ക്ഷതമേറ്റ രോഗികളിൽ നടത്തിയ നിരീക്ഷണങ്ങളാണ്. 1861-ൽ ഫ്രഞ്ച് സർജനായ പോൾ ബ്രോക്ക, സംസാരിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടിരുന്ന ഒരു രോഗിയുടെ മസ്തിഷ്ക പരിശോധനയിലൂടെ, ഇടതു മസ്തിഷ്കത്തിലെ മുൻഭാഗത്തുള്ള ഒരു പ്രത്യേക ഭാഗത്തിന് (Frontal Lobe) സംസാരശേഷിയുമായി നിർണായക ബന്ധമുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. ഈ ഭാഗം പിന്നീട് 'ബ്രോക്കാസ് ഏരിയ' (Broca's Area) എന്നറിയപ്പെട്ടു. ഇതിന് കേടുപാടുകൾ സംഭവിക്കുന്നത് 'ബ്രോക്കാസ് അഫേസിയ' (Broca's Aphasia) എന്ന അവസ്ഥയ്ക്ക് കാരണമാകുന്നു; രോഗിക്ക് ഭാഷ മനസ്സിലാകുമെങ്കിലും വാക്കുകൾ posമുട്ടിപ്പോകുകയും വ്യാകരണപരമായി ശരിയായ വാക്യങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാൻ പ്രയാസപ്പെടുകയും ചെയ്യും. ഉദാഹരണത്തിന്, "വെള്ളം വേണം" എന്ന് പറയാൻ ശ്രമിക്കുന്നയാൾ "വെള്ളം... കുടിക്കാൻ..." എന്നിങ്ങനെ വാക്കുകൾക്കിടയിൽ നിർത്തി സംസാരിക്കാം. താമസിയാതെ, 1874-ൽ കാൾ വെർണിക്ക എന്ന ജർമ്മൻ ന്യൂറോളജിസ്റ്റ്, ഇടതു മസ്തിഷ്കത്തിൽത്തന്നെ, വശത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു ഭാഗത്തിന് (Temporal Lobe) ഭാഷ മനസ്സിലാക്കുന്നതിലാണ് പ്രധാന പങ്കെന്ന് വാദിച്ചു. 'വെർണിക്കീസ് ഏരിയ' (Wernicke's Area) എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ട ഈ ഭാഗത്തിന് തകരാറുണ്ടാകുമ്പോൾ 'വെർണിക്കീസ് അഫേസിയ' (Wernicke's Aphasia) എന്ന അവസ്ഥയുണ്ടാകുന്നു. ഇത്തരക്കാർക്ക് വളരെ സ്വാഭാവികമായി സംസാരിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിലും, അവർ പറയുന്നത് പലപ്പോഴും അർത്ഥശൂന്യമായ വാക്കുകളുടെ ഒരു പ്രവാഹമായിരിക്കും. മാത്രമല്ല, മറ്റുള്ളവർ പറയുന്നത് മനസ്സിലാക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയില്ല. ഈ രണ്ട് കേന്ദ്രങ്ങളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന നാഡീവ്യൂഹമാണ് 'ആർക്യുവേറ്റ് ഫാസിക്കുലസ്' (Arcuate Fasciculus). ഈ ക്ലാസിക്കൽ മാതൃക ഭാഷാ പഠനത്തിലെ ഒരു നാഴികക്കല്ലായിരുന്നുവെങ്കിലും, ആധുനിക ന്യൂറോ ഇമേജിംഗ് സാങ്കേതികവിദ്യകളായ fMRI, PET (Positron Emission Tomography) എന്നിവയുടെ വരവോടെ ഭാഷാപ്രവർത്തനം കേവലം രണ്ടോ മൂന്നോ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ലെന്ന് വ്യക്തമായി. മറിച്ച്, മസ്തിഷ്കത്തിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു വികേന്ദ്രീകൃത ശൃംขലയുടെ (decentralized network) ഫലമാണ് ഭാഷയെന്നാണ് ഇന്ന് ശാസ്ത്രലോകം അംഗീകരിക്കുന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു വാക്യം കേൾക്കുമ്പോൾ ശബ്ദം തിരിച്ചറിയാൻ ഓഡിറ്ററി കോർട്ടെക്സും, വ്യാകരണ ഘടന മനസ്സിലാക്കാൻ ബ്രോക്കാസ് ഏരിയയും, അർത്ഥം ഗ്രഹിക്കാൻ വെർണിക്കീസ് ഏരിയയും, ഓർമ്മയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ഹിപ്പോക്യാമ്പസും, വൈകാരിക ഭാവം ഉൾക്കൊള്ളാൻ അമിഗ്ഡാലയും ഒരേസമയം പ്രവർത്തിക്കുന്നു.

ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിൽ ഭാഷാ ആർജ്ജനം (Language Acquisition), ഭാഷാ പഠനം (Language Learning) എന്നിവ രണ്ട് വ്യത്യസ്ത പ്രക്രിയകളായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. സ്റ്റീഫൻ ക്രാഷനെപ്പോലുള്ള (Stephen Krashen) ഭാഷാ പണ്ഡിതർ ഈ വ്യത്യാസം വ്യക്തമായി നിർവചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഭാഷാ ആർജ്ജനം എന്നത് ഒരു കുട്ടി തന്റെ മാതൃഭാഷ സ്വായത്തമാക്കുന്നതുപോലെ, സ്വാഭാവികവും അബോധപൂർവ്വവുമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ആശയവിനിമയത്തിലൂടെയും ചുറ്റുപാടുകളുമായുള്ള ഇടപെടലുകളിലൂടെയും ഭാഷയുടെ നിയമങ്ങൾ അറിയാതെ തന്നെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇവിടെ വ്യാകരണ നിയമങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുകയല്ല, മറിച്ച് ഭാഷ ഉപയോഗിക്കുന്നതിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഭാഷാ പഠനം ബോധപൂർവ്വമായ ഒരു പ്രക്രിയയാണ്. ക്ലാസ്സ് മുറികളിൽ അന്യഭാഷ പഠിക്കുന്നതുപോലെ, വ്യാകരണ നിയമങ്ങൾ മനഃപാഠമാക്കിയും വാക്കുകൾ കാണാതെ പഠിച്ചും നടത്തുന്ന ഒന്നാണിത്. ക്രാഷന്റെ মতে, അർത്ഥപൂർണ്ണമായ ആശയവിനിമയത്തിന് അടിസ്ഥാനം ഭാഷാ ആർജ്ജനമാണ്; പഠിച്ച നിയമങ്ങൾ സംഭാഷണത്തിനിടയിൽ ഒരു 'മോണിറ്റർ' ആയി പ്രവർത്തിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യുന്നുള്ളൂ. കേരളത്തിലെ ഒരു സാധാരണ കുട്ടി മലയാളം ആർജ്ജിക്കുന്നത് അതിന്റെ ഏറ്റവും നല്ല ഉദാഹരണമാണ്. മാതാപിതാക്കളും ചുറ്റുമുള്ളവരും സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ട്, തെറ്റുകൾ വരുത്തിയും തിരുത്തിയും കുട്ടി ഭാഷ സ്വായത്തമാക്കുന്നു. എന്നാൽ അതേ കുട്ടി സ്കൂളിൽ ഇംഗ്ലീഷ് പഠിക്കുന്നത് പലപ്പോഴും ബോധപൂർവ്വമായ നിയമങ്ങളിലൂടെയും പരിശീലനത്തിലൂടെയുമാണ്.

ഭാഷ എങ്ങനെയാണ് മനുഷ്യൻ സ്വായത്തമാക്കുന്നത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് നിരവധി സിദ്ധാന്തങ്ങൾ നിലവിലുണ്ട്. ഇവയിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട രണ്ടെണ്ണമാണ് നോം ചോംസ്കിയുടെ സഹജമായ സിദ്ധാന്തവും (Nativist Theory) ലെവ് വൈഗോഡ്സ്കിയുടെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക സിദ്ധാന്തവും (Sociocultural Theory).

നോം ചോംസ്കി മുന്നോട്ടുവെച്ച വിപ്ലവകരമായ ആശയം, ഭാഷ പഠിക്കാനുള്ള കഴിവ് മനുഷ്യന് ജന്മനാ ലഭിക്കുന്നതാണെന്നാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിദ്ധാന്തപ്രകാരം, ഓരോ കുട്ടിയും ജനിക്കുന്നത് ഒരു 'ലാംഗ്വേജ് അക്വിസിഷൻ ഡിവൈസ്' (Language Acquisition Device - LAD) എന്ന സാങ്കൽപ്പികമായ ഒരു മാനസിക ഘടനയുമായാണ്. ഈ LAD-ൽ 'സാർവത്രിക വ്യാകരണം' (Universal Grammar - UG) അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അതായത്, ലോകത്തിലെ എല്ലാ ഭാഷകൾക്കും പൊതുവായുള്ള ചില അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങളും ഘടനകളും നമ്മുടെ മസ്തിഷ്കത്തിൽ മുൻകൂട്ടി പ്രോഗ്രാം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, എല്ലാ ഭാഷകളിലും നാമം (noun), ക്രിയ (verb) തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഒരു കുട്ടി തനിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ഭാഷ കേൾക്കുമ്പോൾ, ഈ സാർവത്രിക വ്യാകരണത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ ആ ഭാഷയുടെ പ്രത്യേക നിയമങ്ങൾ (parameters) കണ്ടെത്തുന്നു. ചോംസ്കിയുടെ വാദത്തിന് ശക്തി പകരുന്ന ഒന്നാണ് "സ്റ്റിമുലസിന്റെ ദാരിദ്ര്യം" (Poverty of the Stimulus) എന്ന ആശയം. കുട്ടികൾ കേൾക്കുന്ന ഭാഷ പലപ്പോഴും അപൂർണ്ണവും തെറ്റുകൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്. എന്നിട്ടും, വളരെ കുറഞ്ഞ കാലം കൊണ്ട് അവർക്ക് എങ്ങനെയാണ് അനന്തമായ പുതിയ വാക്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തിന്, അത് ജന്മനായുള്ള കഴിവ് കൊണ്ടാണെന്ന് ചോംസ്കി ഉത്തരം നൽകുന്നു.

എന്നാൽ, റഷ്യൻ മനഃശാസ്ത്രജ്ഞനായ ലെവ് വൈഗോഡ്സ്കി ഭാഷാ വികാസത്തിന് സാമൂഹികമായ ഇടപെടലുകൾക്കാണ് പ്രാധാന്യം നൽകിയത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഭാഷയും ചിന്തയും തുടക്കത്തിൽ വേറിട്ടാണ് വികസിക്കുന്നതെങ്കിലും, ക്രമേണ അവ പരസ്പരം ബന്ധിതമാകുന്നു. ഭാഷാ വികാസത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഘടകമായി വൈഗോഡ്സ്കി കാണുന്നത് 'സമീപസ്ഥ വികസന മണ്ഡലം' (Zone of Proximal Development - ZPD) ആണ്. ഒരു കുട്ടിക്ക് തനിച്ച് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കും, മുതിർന്നവരുടെയോ കൂടുതൽ കഴിവുള്ള കൂട്ടുകാരുടെയോ സഹായത്തോടെ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങൾക്കും ഇടയിലുള്ള തലമാണ് ZPD. ഭാഷ പഠിക്കുന്നതും ഇത്തരത്തിലാണെന്ന് അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. മുതിർന്നവർ നൽകുന്ന സഹായത്തെ 'സ്കഫോൾഡിംഗ്' (Scaffolding) എന്ന് പറയുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു കുട്ടി 'പൂച്ച' എന്ന് പറയുമ്പോൾ, അമ്മ "അതെ, അതൊരു വെളുത്ത പൂച്ചയാണ്" എന്ന് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നത് ഒരുതരം സ്കഫോൾഡിംഗ് ആണ്. ഇത് കുട്ടിയുടെ ഭാഷാവികാസത്തെ സഹായിക്കുന്നു. വൈഗോഡ്സ്കിയുടെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, ഭാഷ ആദ്യം സാമൂഹികമായ ആശയവിനിമയത്തിനുള്ള ഒരു ഉപകരണമാണ്, പിന്നീട് അത് ആന്തരികമായ ചിന്തയുടെ (Internal Speech) ഉപകരണമായി മാറുന്നു.

കേരളം പോലെ ബഹുഭാഷാ (Multilingualism) പശ്ചാത്തലമുള്ള ഒരു പ്രദേശത്ത് ഭാഷയും മസ്തിഷ്കവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ സവിശേഷമാണ്. ഇവിടെയൊരു ശരാശരി മലയാളിക്ക് മലയാളം, ഇംഗ്ലീഷ് എന്നീ ഭാഷകൾ അനായാസം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സാധിക്കും, പലർക്കും ഹിന്ദിയും തമിഴും പോലുള്ള മറ്റ് ഭാഷകളും പരിചിതമാണ്. ഇത്തരം ബഹുഭാഷാ ഉപയോഗം മസ്തിഷ്കത്തിൽ ഘടനാപരവും പ്രവർത്തനപരവുമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുമെന്ന് പഠനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു. നിരന്തരം ഒന്നിലധികം ഭാഷകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ 'എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഫംഗ്ഷനുകളെ' (Executive Functions) മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു. ശ്രദ്ധ നിയന്ത്രിക്കുക, അനാവശ്യ വിവരങ്ങളെ അവഗണിക്കുക, ഒരു ജോലിയിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് പെട്ടെന്ന് മാറുക തുടങ്ങിയ കഴിവുകൾ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതിന് കാരണം, ഒരു ഭാഷ സംസാരിക്കുമ്പോൾ മറ്റ് ഭാഷകളെ മസ്തിഷ്കം അടിച്ചമർത്തേണ്ടതുണ്ട് (inhibition). ഈ നിരന്തരമായ മാനസിക വ്യായാമം 'വൈജ്ഞാനിക കരുതൽ' (Cognitive Reserve) വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. അതായത്, വാർദ്ധക്യസഹജമായ ഓർമ്മക്കുറവ്, ഡിമെൻഷ്യ പോലുള്ള രോഗങ്ങളെ ഒരു പരിധി വരെ വൈകിപ്പിക്കാൻ ബഹുഭാഷാത്വം സഹായിച്ചേക്കാം. കേരളത്തിലെ നഗരങ്ങളിൽ കാണുന്ന 'കോഡ്-സ്വിച്ചിംഗ്' (Code-switching) ഇതിന്റെ പ്രായോഗിക ഉദാഹരണമാണ്. ഒരേ സംഭാഷണത്തിൽത്തന്നെ മലയാളവും ഇംഗ്ലീഷും അനായാസം കലർത്തി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ("ഞാൻ നാളെ ഫ്രീയാണ്, നമുക്ക് സിനിമയ്ക്ക് പോയാലോ?") മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമതയെയാണ് കാണിക്കുന്നത്.

ഭാഷ കേവലം ആശയവിനിമയോപാധി മാത്രമല്ല, അത് ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെ കണ്ണാടിയും ചിന്തയുടെ രൂപരേഖയുമാണ്. ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിലെ 'സാപിർ-വോർഫ് ഹൈപ്പോത്തിസിസ്' (Sapir-Whorf Hypothesis) വാദിക്കുന്നത്, ഒരാൾ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷ അയാളുടെ ലോകവീക്ഷണത്തെയും ചിന്തകളെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു എന്നാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, മലയാളത്തിൽ 'അമ്മാവൻ', 'ചെറിയച്ഛൻ', 'വല്യച്ഛൻ' എന്നിങ്ങനെ പിതൃസഹോദരന്മാരെയും മാതൃസഹോദരനെയും വേർതിരിച്ച് പറയാൻ വാക്കുകളുണ്ട്. എന്നാൽ ഇംഗ്ലീഷിൽ 'uncle' എന്ന ഒറ്റ വാക്കേയുള്ളൂ. ഇത് കേരളീയ സംസ്കാരത്തിൽ കുടുംബബന്ധങ്ങൾക്കുള്ള പ്രാധാന്യത്തെയാണ് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, 'നാണക്കേട്', ‘ താന്തോന്നി' തുടങ്ങിയ പദങ്ങൾക്ക് ഇംഗ്ലീഷിൽ തത്തുല്യമായ വാക്കുകൾ കണ്ടെത്താൻ പ്രയാസമാണ്, കാരണം അവയ്ക്ക് സാംസ്കാരികമായ ഒരു തലം കൂടിയുണ്ട്. ഭാഷ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ ഒരു സംസ്കാരം കൂടിയാണ് നമുക്ക് നഷ്ടമാകുന്നത്.

ഭാഷയും മസ്തിഷ്കവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വിശാലവും സങ്കീർണ്ണവുമാണ്. ബ്രോക്കയുടെയും വെർണിക്കയുടെയും ലളിതമായ മാതൃകകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, മസ്തിഷ്കത്തിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ശൃംഖലാ പ്രവർത്തനമാണ് ഭാഷയെന്ന ആധുനിക ധാരണയിലേക്ക് നാം എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഭാഷ സ്വായത്തമാക്കുന്നത് ജന്മസിദ്ധമായ കഴിവുകൊണ്ടാണോ അതോ സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിലൂടെയാണോ എന്ന ചോംസ്കി-വൈഗോഡ്സ്കി സംവാദം ഇന്നും സജീവമായി തുടരുന്നു. കേരളം പോലുള്ള ബഹുഭാഷാ സമൂഹങ്ങളിൽ ഭാഷാപരമായ കഴിവുകൾ മസ്തിഷ്കത്തിന് നൽകുന്ന അധിക നേട്ടങ്ങൾ നിരവധിയാണ്. ആത്യന്തികമായി, ഭാഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ഓരോ പുതിയ കണ്ടെത്തലും മനുഷ്യൻ എന്ന സങ്കീർണ്ണ പ്രതിഭാസത്തെക്കുറിച്ച് തന്നെയുള്ള പുതിയ അറിവുകളാണ് നമുക്ക് നൽകുന്നത്.